Ипотеканы алууда келип чыккан жалпы маселелер

Арыз ээсине ЭСКЕРТКИЧ

ИПОТЕКАНЫ АЛУУДА КЕЛИП ЧЫККАН ЖАЛПЫ МАСЕЛЕЛЕР

I. Жалпы жоболор

Негизги түшүнүктөр

Насыя (Кредит) – белгилүү бир шартта кайра кайтарып бере турган кылып  акча каражаттарын карыз алуу, т. а. жаранга банк, келишимде каралган  шарттарга ылайык,  алуу суммасын карызга  берүү.

Зайым алуучу – насыя алуучу жаран.
Кепил – зайым алуучуга кепилчилик берүүчү  жак жана насыяны кайтарып берүү боюнча милдеттенмелер аткарылбаган учурда банк алдында тилектештик (биргелешкен) жоопкерчилик тартат.

Кредиттик келишим – насыянын өлчөмү, мөөнөтү, насыя боюнча пайыздык чени,  насыянын толук наркы, тараптардын мүлктүк жоопкерчилиги, келишимдин күчүн жок кылуу жана өзгөртүү тартиби ж. б. насыя боюнча олуттуу шарттар көрсөтүлгөн жаран жана банктын ортосундагы жазуу жүзүндөгү келишим.

Ипотекалык насыя деген эмне?

Ипотекалык насыя –  банк тарабынан жаранга (зайым алуучуга), ишкердик ишти жүзөгө ашыруу менен байланышпаган турак-жай сатып алуу максатында берилүүчү насыя.

II. Насыя берүү тууралуу  өнөктөш-банк кантип чечим кабыл алат?

Насыя алуу үчүн банк жарандан зарыл документтерди берүүнү талап кылат. Документтердин болжолдуу тизмеси МИК gik.kg   сайтында көрсөтүлгөн.

                      

Банк зайым алуучунун төлөө жөндөмдүүлүгүнө ишениши керек. Ипотекалык насыяны берүүдө банк эмнелерге көңүлүн бурат?

банк зайым алуучуга белгилүү үлгүдөгүанкетаны толтурууну сунуш кыла алат. Көрсөтүлгөн маалыматтардын жыйынтыгы боюнча банк зайым алуучуларды ар кандай топторго классификациялайт, бул насыялык тобокелдикти баалоого мүмкүндүк берет;
жарандын зарыл чыгымдарынын болушу, т.а. насыя боюнча ай сайын берилүүчү төлөмдөрдүн өлчөмү зайым алуучунун кирешесинин белгилүү бир пайызынан ашпоого тийиш;
насыянын суммасына жарашабир же бир нече кепил болуучулардынбар болушу,  ошондой эле кепил болуучулардынкирешесинин деңгээли;
зайым алуучунун активдеринин, аманаттарынын болушу;
зайым алуучунун, үй-бүлөсүнүн, балдарынын болушу. Бериле турган насыя боюнча маселени чечүүдө, банк үй-бүлөлүк бюджетти эске алат, т.а. зайым алуучу жана анын үй-бүлөсү    тарткан  милдеттүү чыгымдар;
зайым алуучунун башка насыялык  милдеттенмелерининбар болуусу жана кредиттик тарыхы.

III.Насыяны төлөө ыкмалары

Насыяны бөлүп  төлөө боюнча  бир нече ыкмалар бар,  Сиз үчүн эң ылайыктуусун сураганыңыз зарыл:

Аннуитеттик төлөм – берилген насыянын негизги суммасын жана эсептелген пайыздын суммасын чогуу кошуп эсептегенде, ар бир айда бирдей  сумма менен төлөнүүчү төлөм;
Дифференциалдык төлөм – насыя боюнча бирдей эмес төлөмдөр, т.а. ай сайын берилүүчү төлөмдөрдүн суммасы насыялоонун мөөнөтүнүн аягында азаят.
Индивидуалдык төлөм насыя боюнча төлөм зайым алуучунун төлөө мүмкүнчүлүктөрүн эске алуу менен эсептелинет.

IV. Зайым алуучуга  кеңештер

Насыя жөнүндө чечимди кабыл алуунун алдында өзүңүздүн насыя алуу  муктаждыктарыңызды жана аны өз убагында тейлөө (төлөм жабуу)мүмкүнчүлүгүн   реалдуу баалаңыз. Кол коюлган келишимди бузуу  аны түзүүгө караганда бир кыйла татаал.
Насыялык келишимди башка жерде эмес, банктын офисинде түзүүнү сунуштайбыз.
Документтерге кол коюуга шашылбаңыз. Келишимди кунт коюп окуп чыгыңыз. Төмөнкү маалыматтар менен сөзсүз таанышыңыз:

эффективдүү пайыздык ставканын өлчөмү (насыянын толук наркы);
келишимде комиссиялардын жана башка кошумча төлөмдөрдүн. жоктугу\болушу.Кредиттик келишимге ылайык, зайым алуучу банкка насыянын негизги суммасын кайтарып берүүгө жана ага пайыздарды төлөөгө милдеттүү.

Банктын өкүлүнөн, дыкат таанышуу үчүн, ичинде келишимге тиркемелери, тарифтери,  насыя берүү эрежелер менен ж.б. бардык олуттуу шарттары  бар келишимдин бланкын сураңыз. Эсиңерде болсун, насыялык келишимди түзүүдө, банк зайым алуучунун  көрсөтүлүүчү кызмат тууралуу атайын таанып-билүүсү жок экенин эске алат.
Зайым алуучуга насыя боюнча милдеттенмелерин аткарбагандыгы же талаптагыдай аткарбагандыгы үчүн пайыздар эсептелип кошулушу мүмкүн. Алардын өлчөмүнө көңүл буруп жана ал нерсеге жеткизбегенге аракет кылгыла.
Жөнү бар себептер менен насыя боюнча милдеттенмелерди аткарууга мүмкүн болбогон учурда, негиздөөчү документтерди тиркөө менен, банкка жазуу жүзүндө токтоосуз кайрылууга зарыл.
зайым алуучунун насыяны (насыянын бөлүктөрүн) кайтарып берүү мөөнөтүн бузган учурда банк мөөнөтүнөн мурда, бардык калган насыя суммасын бирге төлөнүүгө тийиш болгон пайыздары менен кайтарууну талап кылууга укуктуу.
Банк зайым алуучунун макулдугусу жок эле насыя боюнча карызын талап кылуу укугун башка уюмга өткөрүп берүүгө укуктуу, бирок бул тууралуу зайым алуучуну жазуу жүзүндө кабарландырат.
Банк насыялык маалымат бюросуна (НМБ) (насыялык тарыхты түзүү, иштеп чыгуу жана сактоо боюнча кызмат көрсөтүүчү уюм) насыя жөнүндө маалымат берет.
Зайым алуучу  тарифтерге ылайык акыга, НМБ же банкка өзүнүн насыялык тарыхы жөнүндө отчетту алуу үчүн кайрылууга укуктуу.

// // //